काठमाडौं । तुइन खोलामा गएको भीषण पहिरोका कारण ६० घण्टासम्म अवरुद्ध भएको मुग्लिन–नारायणघाट सडकले पुनः रकशेड (Rock Shed) जस्ता पूर्वाधुनिक संरचनाको आवश्यकता बलियोसँग उठाएको छ । नेपाल सरकारका पूर्व सचिव तथा इन्जिनियर अर्जुनजंग थापाले नेपालको राजमार्ग प्रणालीमा अझै रकशेड जस्तो संरचना निर्माण नभएको बताए ।
बिज्ञापन
उनका अनुसार बुटवल नजिकको सिद्धवावा भीरमा प्रत्येक वर्षा ढुंगा खस्ने र जनधनको क्षति हुने समस्यालाई न्यूनीकरण गर्न स्वीस परामर्शदाताले सुरुंगसँगै सानो रकशेडसमेतको प्रस्ताव गरेको थियो । तत्कालीन अर्थमन्त्रीको पहलमा सो प्रस्ताव स्वीकृत भई सिद्धार्थ राजमार्गमा सुरुंग निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको र सुरुंग सञ्चालन भएपछि नेपालको पहिलो रकशेड निर्माण थालिने उनले जानकारी दिए ।
बिज्ञापन
मुग्लिन–नारायणघाट सडकको स्तरोन्नतिको क्रममा करिब चार दर्जन स्थानमा Rock Bolting, Wire Mesh, Rock Anchor, Bioengineering जस्ता प्रविधि अपनाइएका थिए । थापाका अनुसार यी मध्ये अधिकांश स्थानमा सबलीकरण सफल भए पनि ३१ किलोमिटर क्षेत्रमा समस्या अझै जटिल छ । मौरी खोलामा स्थानीय सडक निर्माण गर्दा माथिबाट फालिएको माटोले नयाँ पहिरो सृजना भई ठुलो जनधनको क्षति भएको तथ्य पनि उनले स्मरण गरे ।
सडक विभागभित्रै छोटा सुरुंगमार्फत पहुँच मार्ग बनाउन सकिने सुझाव आए पनि प्रचलित खरिद कानुन र Value Engineering लाई नियामक निकायहरूले बुझ्ने तरिका जटिल भएकाले ती प्रस्ताव कार्यान्वयन हुन नसकेको थापाको भनाइ छ । “नियामक निकायले यस्ता प्राविधिक उपायलाई अन्यथा बुझ्ने भएकाले आज मात्रै होइन भोलि पनि अवसरहरू गुम्ने खतरा छ,” उनले भने ।
बिज्ञापन
हालैका दिनमा इन्जिनियर, भूगर्भविद् र सरोकारवालाहरूले मुग्लिन–नारायणघाट सडकको ३१ किलोमिटर क्षेत्रमा रकशेड निर्माण गर्नुपर्ने माग सार्वजनिक रूपमा उठाइरहेका छन् । यस सम्बन्धमा प्रारम्भिक अध्ययन भइसकेको भए पनि सरकारको प्राथमिकता वडा स्तरका साना सडकतर्फ केन्द्रित हुँदा राजमार्ग र पुलहरूको दीर्घकालीन व्यवस्थापन कठिन बनेको पूर्व सचिव थापाको टिप्पणी छ ।
अर्थ मन्त्रालयले हालै कम महत्वका आयोजनामा कटौती गरेर रु १ खर्ब २० अर्बको व्यवस्था गर्ने घोषणा गरेको सन्दर्भमा थापाले ठूला तथा प्रतिफल दिने योजनामा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिए । “सही योजनामा लगानी गर्न सकेमा यस्तो समस्याको समाधान सम्भव छ,” उनले भने ।
मुग्लिन–नारायणघाट सडकमा रकशेड निर्माण गर्ने प्रस्ताव विगतदेखि अघि बढाइएका भए पनि बजेट र प्राथमिकतामा कमजोरीका कारण ढिलो भएको हो । अब सुरुंगसँगै रकशेड निर्माण भए नेपालमा यसलाई पहिलो प्राविधिक अभ्यासका रूपमा लिइनेछ ।
